به گزارش نبض بورس، در پی تصویب نهایی طرح حذف چهار صفر از پول ملی در مجلس شورای اسلامی، تومان به‌عنوان واحد رسمی پول ایران و قران به‌عنوان واحد خرد پول ملی تعیین شد. این مصوبه که از سال ۱۳۹۹ در دستور کار بود، سرانجام پس از رفع ایرادات شورای نگهبان، در مهرماه ۱۴۰۴ به تصویب نهایی رسید. طبق این قانون، بانک مرکزی دو سال فرصت دارد تا مقدمات اجرایی آن را فراهم کند و سه سال دوره گذار برای استفاده هم‌زمان از پول‌های جدید و قدیم در نظر گرفته شده است.

جزئیات مصوبه مجلس درباره تغییر واحد پول ملی

سید شمس‌الدین حسینی، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی، در حاشیه جلسه علنی روز گذشته مجلس درباره مصوبه حذف چهار صفر از پول ملی گفت:

«این مصوبه همان طرح اعاده‌شده از شورای نگهبان است که ریشه آن به مجلس دهم بازمی‌گردد. در آن زمان، مجلس دهم بر اساس لایحه دولت دوازدهم مصوبه‌ای را تصویب کرده بود که هدف آن اصلاح واحد و نام پول ملی بود. طبق آن، قرار بود چهار صفر از پول ملی حذف و به‌جای "ریال"، "تومان" به‌عنوان پول ملی و "قران" به‌جای دینار تعیین شود.»

وی افزود: در جلسه علنی اخیر، پس از بررسی نظرات موافقان و مخالفان، ایرادات شورای نگهبان برطرف و این لایحه با ۱۴۴ رأی موافق، ۱۰۸ رأی مخالف و ۳ رأی ممتنع از مجموع ۲۶۲ نماینده حاضر تصویب شد.

پیشینه قانونی و ایرادات شورای نگهبان

حسینی با اشاره به سابقه بررسی این طرح گفت:

«شورای نگهبان در خرداد ۱۳۹۹ به مصوبه حذف چهار صفر ایراد گرفت، به‌ویژه به دلیل وجود عبارت "با رعایت تعهدات در قبال صندوق بین‌المللی پول" که از نظر شورا ابهام‌برانگیز بود. پس از پایان کار مجلس دهم، بررسی مجدد این لایحه به مجلس یازدهم واگذار شد.»

او ادامه داد: در ماده ۵۸ قانون پولی و بانکی کشور که پیش‌تر عنوان می‌کرد «پول ملی جمهوری اسلامی ایران ریال است»، اجزای واحد پول مشخص نشده بود. بر همین اساس، در مصوبه جدید هر ریال معادل ۱۰۰ قران تعیین شد تا خلأ قانونی برطرف و حذف چهار صفر نیز نهایی شود.

جزئیات اجرایی تغییر واحد پول

رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس درباره زمان اجرای طرح گفت:

«این تغییر به‌صورت فوری اجرا نخواهد شد. بانک مرکزی دو سال فرصت دارد تا اقدامات لازم از جمله اطلاع‌رسانی عمومی، آموزش بانکی، آماده‌سازی نرم‌افزارها، چاپ اسکناس‌های جدید و طراحی سکه‌ها را انجام دهد. همچنین سه سال نیز برای دوره گذار در نظر گرفته شده است تا مردم بدون نگرانی، با اسکناس‌های قدیم و جدید به‌طور هم‌زمان کار کنند.»

او افزود:

«در مصوبه جدید، بندی اضافه شده که ترتیبات اجرایی جایگزینی پول‌ها باید به تأیید هیئت عالی بانک مرکزی برسد؛ بندی که در مصوبه سال ۱۳۹۹ وجود نداشت.»

هدف از حذف صفرها چیست؟

کارشناسان اقتصادی هدف اصلی این طرح را افزایش کارایی واحد پول، ساده‌سازی محاسبات مالی، تسهیل مبادلات روزمره و ارتقای وجهه پول ملی ایران در سطح بین‌المللی عنوان می‌کنند.
اما بسیاری از اقتصاددانان تأکید دارند که این اقدام به‌تنهایی موجب کاهش تورم یا افزایش قدرت خرید مردم نخواهد شد و باید هم‌زمان با اصلاحات بنیادی در سیاست‌های مالی و پولی همراه باشد.

 واحدهای جدید چگونه خواهند بود؟

نتیجه گیری:

مصوبه حذف چهار صفر از پول ملی ایران، گامی بزرگ در مسیر اصلاح نظام پولی کشور است که پس از پنج سال بررسی، سرانجام در پاییز ۱۴۰۴ نهایی شد.
بر اساس این مصوبه، تومان پول رسمی و قران واحد خرد کشور خواهد بود. اجرای کامل این طرح در پنج سال آینده و با نظارت بانک مرکزی انجام می‌شود.
موفقیت آن اما، نه‌تنها به اصلاح اسکناس‌ها و نرم‌افزارها، بلکه به ثبات اقتصادی، کنترل تورم و اعتماد عمومی مردم به سیاست‌های پولی وابسته است.